Przyczyny wzrostu rentowności japońskich obligacji są złożone i wynikają zarówno z decyzji Banku Japonii, jak i zmian politycznych oraz globalnych impulsów rynkowych. Duży wpływ na obecną sytuację mają wysiłki Banku Japonii, który ma na celu zmniejszenie jego dominującej pozycji na krajowym rynku obligacji. Bank centralny od lat odgrywał kluczową rolę, gromadząc ogromne ilości długu rządowego w ramach walki z panującą deflacją, która rozpoczęła się w latach 90. XX wieku w tzw. „Zgubionej Dekadzie”. Wraz z wychodzeniem Japonii z deflacji BoJ zmienia swoją politykę: ogranicza luzowanie ilościowe, zmniejsza skup obligacji i stopniowo podnosi stopy procentowe.

Wykres. 1 Suma aktywów krajowych banku Japonii (źródło: fred.stlouisfed.org/series/JPNASSETS)

Jak widać na powyższym wykresie, od szczytu BoJ pozbył się już aktywów o wartości niemal 40 bilionów jenów i obecnie ma aktywa o wartości 717 bilionów. Fundamentalnym impulsem wzrostu rentowności jest także rosnąca inflacja. Od kwietnia 2022 roku wskaźnik CPI w Japonii systematycznie przekracza 2-procentowy cel BoJ (Wykres.2), co doprowadziło do zakończenia okresu ujemnych stóp procentowych w 2024 roku, a na początku 2025 roku główna stopa procentowa wzrosła do 0,5%, najwyżej od 17 lat. 

Wykres. 2 Wskaźnik inflacji w Japonii (źródło: Bank Światowy   data.worldbank.org/indicator/FP.CPI.TOTL.ZG?locations=JP)

Na dynamikę rynku wpłynęły również czynniki polityczne. Po wyborach i lipcowym osłabieniu rządzącej Partii Liberalno-Demokratycznej doszło do rezygancji premiera Shigeru Ishiby i objęcia urzędu przez Sanae Takaichi, pierwszą kobietę premier Japonii. Takaichi uważana jest za zwolenniczkę „Abenomiki”, a więc programu ożywiania gospodarki prowadzonego przez byłego premiera Shinzo Abe, który opierał się głównie na luzowaniu polityki pieniężnej, stymulacji fiskalnej i reformach strukturalnych. Nic więc dziwnego, że pod jej przywództwem rząd kładł nacisk na politykę fiskalną w celu wspierania wzrostu gospodarczego. We wtorek 18 listopada specjalne kolegium przy premier oficjalnie zaproponowało dodatkowy budżet przekraczający 25 bilionów jenów (161 mld USD) w celu sfinansowania pakietu stymulacyjnego, który początkowo miał wynosić 17 bilionów jenów (110 mld USD). Analitycy obawiają się, że wdrożone pakiety dodatkowo wpłyną na wysokość inflacji, co tym samym skłoni bank centralny do dalszego podnoszenia stóp procentowych, a inwestorów do sprzedawania obligacji Japonii. Zwiększyła się więc podaż obligacji i natychmiast podniosła ich rentowności: 30-letnie papiery osiągnęły 2,3%, a 10-letnie przekroczyły próg 1,75% — najwyżej od 18 lat. Jednocześnie notowania jena wobec dolara są najniższe od lutego (przekroczyły 155 jenów za dolara), co także może wpływać na wysokość inflacji.

Na wzrost cen Japonia czekała dosyć długo. Nawet w okresie ożywienia gospodarczego po pandemii, kiedy na całym świecie szalała wysoka inflacja, w Japonii szoku inflacyjnego nie było. Kiedy ostatnio ceny zaczęły powoli rosnąć, reakcja banku centralnego na początku była entuzjastyczna. Inflacja jednak zaczęła rosnąć coraz bardziej. Bank Japonii stoi więc dziś przed trudnym wyborem.  Pod koniec października stopa procentowa na poziomie 0,5% została utrzymana, ale większość analityków prognozuje, że kolejna podwyżka może wystąpić już w grudniu do poziomu 0,75%. Prezes BoJ, Kazuo Ueda, w protokole Rady ds. Polityki Gospodarczej i Fiskalnej z 18 listopada stwierdził, że „utrzymywanie zbyt luźnej polityki pieniężnej przez zbyt długi czas może zagrozić osiągnięciu stabilnego celu inflacyjnego”, wskazując wprost na możliwość dalszego zacieśniania polityki.

Choć 0,5% wydaje się niskie, inwestorzy zastanawiają się, co się wydarzy, gdy różnica między stopami procentowymi w Japonii i na Zachodzie zacznie się zmniejszać. Czy kapitał będzie napływał do Japonii? Pytanie to nabiera szczególnego znaczenia w kontekście obligacji. Jeśli ich rentowność zbliży się do poziomu inflacji, a jen zacznie się umacniać dzięki napływowi kapitału, może to stworzyć dla inwestorów atrakcyjną kombinację warunków inwestycyjnych.